Viagra (Σιλδεναφίλη)

Το Viagra είναι το πρώτο και πιο γνωστό από του στόματος φάρμακο για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας σε ενήλικους άνδρες. Περιέχει ως δραστική ουσία τη σιλδεναφίλη (sildenafil) και ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων της φωσφοδιεστεράσης τύπου 5 (PDE-5). Από την κυκλοφορία του το 1998, έχει αλλάξει σημαντικά την αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας και παραμένει μία από τις πιο μελετημένες και ευρέως χρησιμοποιούμενες θεραπείες.

Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζονται με λεπτομέρεια όλες οι βασικές πτυχές του φαρμάκου: μηχανισμός δράσης, ενδείξεις, δοσολογία, διάρκεια δράσης, παρενέργειες, αντενδείξεις, αλληλεπιδράσεις και πρακτικές συμβουλές, βασισμένες σε επίσημα δεδομένα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) και των εγκεκριμένων περιλήψεων χαρακτηριστικών προϊόντος.

Τι Είναι το Viagra και Πώς Λειτουργεί;

Η σιλδεναφίλη δρα αναστέλλοντας εκλεκτικά το ένζυμο PDE-5. Κατά τη σεξουαλική διέγερση απελευθερώνεται μονοξείδιο του αζώτου (NO) στα σηραγγώδη σώματα του πέους. Το NO αυξάνει τα επίπεδα του κυκλικού GMP (cGMP), προκαλώντας χαλάρωση των λείων μυϊκών ινών των αγγείων και αύξηση της ροής αίματος προς το πέος, με αποτέλεσμα τη στύση.

Το ένζυμο PDE-5 διασπά το cGMP. Με την αναστολή του από τη σιλδεναφίλη, τα επίπεδα cGMP παραμένουν υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα, διευκολύνοντας την επίτευξη και διατήρηση της στύσης. Το Viagra δεν προκαλεί στύση από μόνο του· απαιτείται σεξουαλική διέγερση για να δράσει.

Η δράση του φαρμάκου ξεκινά συνήθως μέσα σε 30 έως 60 λεπτά μετά τη λήψη και διαρκεί περίπου 4 ώρες. Σε ορισμένους άνδρες η έναρξη μπορεί να καθυστερήσει εάν ληφθεί μετά από πλούσιο σε λιπαρά γεύμα.

Θεραπευτικές Ενδείξεις

Το Viagra ενδείκνυται αποκλειστικά για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας σε ενήλικους άνδρες. Η στυτική δυσλειτουργία ορίζεται ως η αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης επαρκούς στύσης για ικανοποιητική σεξουαλική δραστηριότητα.

Η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να οφείλεται σε:

• Οργανικά αίτια (αγγειακά, διαβητικά, νευρολογικά, ενδοκρινολογικά ή φαρμακευτικά)
• Ψυχολογικά αίτια (άγχος επίδοσης, στρες, κατάθλιψη)
• Μικτά αίτια (οργανικά και ψυχολογικά)

Το φάρμακο δεν αυξάνει τη σεξουαλική επιθυμία και δεν ενδείκνυται για χρήση σε γυναίκες ή σε άτομα κάτω των 18 ετών.

Διαθέσιμες Μορφές και Δοσολογία

Το Viagra κυκλοφορεί σε επικαλυμμένα με υμένιο δισκία των 25 mg, 50 mg και 100 mg.

Η συνιστώμενη αρχική δόση για τους περισσότερους άνδρες είναι 50 mg, λαμβανόμενη περίπου μία ώρα πριν από τη σεξουαλική δραστηριότητα. Ανάλογα με την αποτελεσματικότητα και την ανεκτικότητα, η δόση μπορεί να αυξηθεί σε 100 mg ή να μειωθεί σε 25 mg. Η μέγιστη συνιστώμενη δόση είναι 100 mg και η μέγιστη συχνότητα λήψης είναι μία φορά την ημέρα.

Σε ασθενείς με σοβαρή νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια, καθώς και σε ηλικιωμένους, συνιστάται συχνά η έναρξη με χαμηλότερη δόση (25 mg).

Το δισκίο καταπίνεται ολόκληρο με νερό. Μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς τροφή, ωστόσο τα λιπαρά γεύματα μπορεί να καθυστερήσουν την έναρξη της δράσης.

Αποτελεσματικότητα

Σε κλινικές μελέτες, το ποσοστό των ανδρών που ανέφεραν βελτίωση των στύσεων ήταν περίπου 62% με 25 mg, 74% με 50 mg και 82% με 100 mg, σε σύγκριση με περίπου 25% με εικονικό φάρμακο. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από την ύπαρξη σεξουαλικής διέγερσης και από υποκείμενους παράγοντες (διαβήτης, καρδιαγγειακή νόσος, ψυχολογικοί παράγοντες).

Αντενδείξεις

Το Viagra αντενδείκνυται απολύτως στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Υπερευαισθησία στη σιλδεναφίλη ή σε οποιοδήποτε έκδοχο του φαρμάκου.
• Ταυτόχρονη χρήση οποιουδήποτε φαρμάκου που περιέχει νιτρώδη ή δότες μονοξειδίου του αζώτου (π.χ. νιτρογλυκερίνη, ισοσορβίδη, αμυλονιτρώδες), λόγω κινδύνου σοβαρής και δυνητικά επικίνδυνης υπότασης.
• Ταυτόχρονη χρήση διεγερτών της γουανυλικής κυκλάσης (π.χ. ριοσιγουάτη).
• Άνδρες με καρδιαγγειακή νόσο για τους οποίους η σεξουαλική δραστηριότητα δεν συνιστάται (ασταθής στηθάγχη, σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια κ.ά.).
• Προηγούμενη απώλεια όρασης στον έναν οφθαλμό λόγω μη αρτηριιτιδικής πρόσθιας ισχαιμικής οπτικής νευροπάθειας (ΝΑΙΟΝ).
• Σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια, σοβαρή υπόταση (αρτηριακή πίεση < 90/50 mmHg), πρόσφατο έμφραγμα μυοκαρδίου ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, καθώς και ορισμένες κληρονομικές εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδούς (π.χ. μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια).

Συχνές και Σοβαρές Παρενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως ήπιες έως μέτριες και παροδικές:

• Κεφαλαλγία (πολύ συχνή)
• Έξαψη / ερυθρότητα προσώπου
• Δυσπεψία
• Ρινική συμφόρηση
• Ζάλη
• Ναυτία
• Οπτικές διαταραχές (θολή όραση, κυανωπία – μπλε χροιά στην όραση)
• Πόνος στην πλάτη και μυαλγίες

Σπανιότερες αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν:

• Παρατεταμένη στύση (πριαπισμός) που διαρκεί πάνω από 4 ώρες – απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα για την αποφυγή μόνιμης βλάβης.
• Αιφνίδια μείωση ή απώλεια όρασης (πιθανή ΝΑΙΟΝ).
• Αιφνίδια μείωση ή απώλεια ακοής.
• Σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάντα (έμφραγμα, αρρυθμίες, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο), κυρίως σε άνδρες με προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο.

Αν εμφανιστεί οποιαδήποτε από τις παραπάνω σοβαρές αντιδράσεις, ο ασθενής πρέπει να διακόψει αμέσως το φάρμακο και να αναζητήσει ιατρική βοήθεια.

Αλληλεπιδράσεις με Άλλα Φάρμακα και Ουσίες

• Νιτρώδη και δότες NO: απόλυτη αντένδειξη.
• Ισχυροί αναστολείς του CYP3A4 (ριτοναβίρη, κετοκοναζόλη, ιτρακοναζόλη, ερυθρομυκίνη): αυξάνουν σημαντικά τα επίπεδα σιλδεναφίλης – συνιστάται μείωση της δόσης (συχνά μέγιστη 25 mg).
• Α-αναστολείς: κίνδυνος υπότασης – απαιτείται προσοχή και συχνά χρονικός διαχωρισμός.
• Αλκοόλ: σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να ενισχύσει την υποτασική δράση και να μειώσει τη στυτική ικανότητα.
• Άλλοι αναστολείς PDE-5: δεν πρέπει να συγχορηγούνται.

Χρήση σε Ειδικούς Πληθυσμούς

• Ηλικιωμένοι: συχνά συνιστάται έναρξη με 25 mg.
• Νεφρική ανεπάρκεια: σε σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια η αρχική δόση είναι 25 mg.
• Ηπατική ανεπάρκεια: σε μέτρια ηπατική ανεπάρκεια έναρξη με 25 mg· σε σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια αντενδείκνυται.
• Άνδρες με καρδιαγγειακή νόσο: απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση του κινδύνου της σεξουαλικής δραστηριότητας πριν από τη συνταγογράφηση.

Πρακτικές Συμβουλές για τη Χρήση

• Το Viagra δεν αυξάνει τη σεξουαλική επιθυμία· απαιτείται ερωτική διέγερση.
• Η βέλτιστη ώρα λήψης είναι περίπου 1 ώρα πριν από τη σεξουαλική δραστηριότητα.
• Αν η πρώτη δόση δεν αποδώσει πλήρως, συνιστάται επανάληψη σε διαφορετικές συνθήκες (χωρίς άγχος, με επαρκή διέγερση και χωρίς βαρύ γεύμα) πριν αποφασιστεί αύξηση της δόσης.
• Η συζήτηση με τον ουρολόγο ή τον θεράποντα ιατρό είναι απαραίτητη πριν την έναρξη της θεραπείας, ιδιαίτερα αν υπάρχουν καρδιαγγειακά προβλήματα ή λαμβάνονται άλλα φάρμακα.
• Το Viagra χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή.
• Υπάρχουν γενόσημα σκευάσματα σιλδεναφίλης που περιέχουν την ίδια δραστική ουσία και θεωρούνται βιοϊσοδύναμα με το πρωτότυπο.

Σύγκριση με Άλλα Φάρμακα της Κατηγορίας

Σε σύγκριση με την ταδαλαφίλη (Cialis), η σιλδεναφίλη έχει ταχύτερη έναρξη δράσης σε πολλούς άνδρες αλλά μικρότερη διάρκεια (περίπου 4 ώρες έναντι έως 36 ωρών). Η επιλογή μεταξύ των δύο εξαρτάται από τον τρόπο ζωής, τη συχνότητα της σεξουαλικής δραστηριότητας και την ατομική ανταπόκριση. Και τα δύο φάρμακα έχουν παρόμοιο προφίλ ασφάλειας όταν χρησιμοποιούνται σωστά.

Συμπέρασμα

Το Viagra (σιλδεναφίλη) παραμένει μία από τις πιο αποτελεσματικές και καλά τεκμηριωμένες θεραπείες για τη στυτική δυσλειτουργία. Η σωστή επιλογή δόσης, ο αποκλεισμός αντενδείξεων και η ενημέρωση για τις πιθανές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις είναι απαραίτητα για ασφαλή χρήση.

Η θεραπεία πρέπει πάντα να γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση και να συνδυάζεται, όπου χρειάζεται, με αλλαγές στον τρόπο ζωής (διακοπή καπνίσματος, άσκηση, διαχείριση στρες) και αντιμετώπιση υποκείμενων αιτιών. Η στυτική δυσλειτουργία συχνά αποτελεί δείκτη συνολικής αγγειακής υγείας και η διερεύνησή της μπορεί να αποκαλύψει σημαντικά προβλήματα υγείας που χρήζουν αντιμετώπισης.