Alprostadil

Η στυτική δυσλειτουργία (ΣΔ) αποτελεί μια από τις συχνότερες σεξουαλικές παθήσεις στους άνδρες και η επίπτωσή της αυξάνεται σταθερά με την ηλικία. Ο ορισμός της είναι η αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης στύσης επαρκούς για ικανοποιητική σεξουαλική δραστηριότητα. Μέχρι πρόσφατα, τα από του στόματος φάρμακα (αναστολείς της PDE5) όπως το sildenafil, το tadalafil και το vardenafil αποτελούσαν την πρώτη θεραπευτική επιλογή, με ποσοστά επιτυχίας 60-90% ανάλογα με τη βαρύτητα της πάθησης.

Τα τελευταία χρόνια προστέθηκε στην Ευρώπη ένα νέο φάρμακο τοπικής εφαρμογής: η alprostadil κρέμα (Vitaros). Πρόκειται για μια σημαντική εναλλακτική για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στα από του στόματος φάρμακα ή που αντενδείκνυνται αυτά.

Μηχανισμός Στύσης και Αιτίες Στυτικής Δυσλειτουργίας

Η στύση είναι ένα σύνθετο αιμοδυναμικό φαινόμενο που απαιτεί αύξηση της ροής αίματος στα σηραγγώδη σώματα του πέους. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω χαλάρωσης των λείων μυών και αγγειοδιαστολής, υπό τον έλεγχο νευρικών, ψυχολογικών, αγγειακών και ορμονικών παραγόντων. Οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτούς τους μηχανισμούς μπορεί να οδηγήσει σε στυτική δυσλειτουργία.

Οι κύριες κατηγορίες αιτιών είναι:

• Ψυχογενείς (άγχος, κατάθλιψη, προβλήματα σχέσης)
• Αγγειογενείς (υπέρταση, διαβήτης, δυσλιπιδαιμία, καρδιαγγειακές παθήσεις)
• Νευρογενείς (σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικό, διαβητική νευροπάθεια)
• Ορμονικές (υπογοναδισμός, υπερπρολακτιναιμία)
• Ανατομικές (νόσος Peyronie, συγγενείς καμπυλώσεις)
• Ιατρογενείς (φάρμακα, χειρουργικές επεμβάσεις)

Συχνά η αιτία είναι πολυπαραγοντική και σημαντικό ρόλο παίζουν παράγοντες του τρόπου ζωής (κάπνισμα, παχυσαρκία, έλλειψη άσκησης, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ).

Υπάρχουσες Θεραπευτικές Επιλογές

Οι αναστολείς της PDE5 (Viagra, Cialis, Levitra, Spedra) αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας, αλλά 10-40% των ασθενών δεν ανταποκρίνονται επαρκώς ή δεν μπορούν να τα λάβουν λόγω αντενδείξεων (π.χ. συγχορήγηση νιτρικών). Οι τοπικές θεραπείες με alprostadil (ενέσεις στα σηραγγώδη σώματα ή ενδοουρηθρική χορήγηση) έχουν υψηλή αποτελεσματικότητα, αλλά περιορίζονται από την επεμβατικότητα και τον κίνδυνο παρενεργειών (πριαπισμός, πόνος, ίνωση).

Vitaros: Χαρακτηριστικά και Τρόπος Χρήσης

Το Vitaros περιέχει alprostadil (προσταγλανδίνη E1), την ίδια δραστική ουσία που χρησιμοποιείται στις ενέσεις και την ενδοουρηθρική χορήγηση. Η καινοτομία του έγκειται στην τοπική κρεμώδη μορφή και στην προσθήκη της ουσίας DDAIP (dodecyl dimethylamino propionate), η οποία αυξάνει σημαντικά τη διαπερατότητα των βλεννογόνων και επιτρέπει την καλύτερη απορρόφηση του alprostadil στα σηραγγώδη σώματα.

Τρόπος χορήγησης:

• Μία σταγόνα του φαρμάκου τοποθετείται απευθείας στο έξω στόμιο της ουρήθρας.
• Η εφαρμογή γίνεται χωρίς πόνο ή τραύμα.
• Η στύση εμφανίζεται συνήθως μέσα σε 5-30 λεπτά και διαρκεί κατά μέσο όρο 60 λεπτά (ανεξάρτητα από σεξουαλική διέγερση).

Διατίθεται σε δύο δοσολογίες (200 μg και 300 μg) σε συσκευασία των 4 μονοδόσεων. Πρέπει να φυλάσσεται στο ψυγείο, αλλά μπορεί να παραμείνει έως 3 ημέρες σε θερμοκρασία δωματίου.

Αποτελεσματικότητα και Ασφάλεια

Κλινικές μελέτες (φάσης III) σε χιλιάδες ασθενείς έδειξαν καλή αποτελεσματικότητα, ιδιαίτερα σε ήπια έως μέτρια στυτική δυσλειτουργία. Τα αποτελέσματα ήταν ικανοποιητικά και σε ειδικές ομάδες ασθενών (διαβητικοί, καρδιοπαθείς, ασθενείς μετά από ριζική προστατεκτομή).

Λόγω της πολύ χαμηλής συστηματικής απορρόφησης (μόνο 1-2% της δόσης), το Vitaros δεν παρουσιάζει σημαντικές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα και δεν προκαλεί σοβαρές συστηματικές παρενέργειες. Οι πιο συχνές τοπικές παρενέργειες (σπάνιες και παροδικές) είναι ερυθρότητα και ήπιος πόνος στο σημείο εφαρμογής. Μόνο το 2,1% των συντρόφων ανέφεραν ήπιο κάψιμο στον κόλπο.

Πλεονεκτήματα του Vitaros

• Εύκολη και ανώδυνη τοπική εφαρμογή (χωρίς ένεση ή εισαγωγέα)
• Χαμηλή συστηματική απορρόφηση → ελάχιστες παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις
• Δράση ανεξάρτητη από σεξουαλική διέγερση
• Καλή αποτελεσματικότητα σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στα από του στόματος φάρμακα
• Κατάλληλο για ασθενείς που λαμβάνουν νιτρικά ή έχουν αντενδείξεις για PDE5 αναστολείς

Συμπέρασμα

Η alprostadil κρέμα (Vitaros) αποτελεί μια σημαντική προσθήκη στο θεραπευτικό οπλοστάσιο για τη στυτική δυσλειτουργία. Συνδυάζει την υψηλή αποτελεσματικότητα του alprostadil με την απλότητα και την ασφάλεια της τοπικής εφαρμογής. Αν και δεν αντικαθιστά πλήρως τα από του στόματος φάρμακα, προσφέρει μια αξιόπιστη εναλλακτική για μεγάλο αριθμό ασθενών που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν.

Με την πάροδο του χρόνου και την ευρύτερη κλινική εμπειρία, το Vitaros αναμένεται να καταλάβει σημαντική θέση ως θεραπεία πρώτης ή δεύτερης γραμμής για τη στυτική δυσλειτουργία.