Enzalutamide (Xtandi)
Ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών με καρκίνο του προστάτη υποβάλλονται σε θεραπεία στέρησης ανδρογόνων (ADT). Αυτό συμβαίνει είτε όταν ο καρκίνος διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο (και δεν είναι κατάλληλος για ριζική τοπική θεραπεία), είτε όταν εμφανίζεται υποτροπή μετά από θεραπεία με θεραπευτική πρόθεση που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με δεύτερη τοπική θεραπεία «διάσωσης».
Η θεραπεία στέρησης ανδρογόνων στοχεύει στην εξάλειψη της δράσης της τεστοστερόνης, η οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων του προστάτη. Μέχρι πρόσφατα, τα διαθέσιμα φάρμακα ήταν οι αγωνιστές LH-RH, οι ανταγωνιστές LH-RH, οι παραδοσιακοί αντιανδρογόνοι και τα οιστρογόνα.
Τα τελευταία χρόνια, νέα φάρμακα έχουν αλλάξει το θεραπευτικό τοπίο. Ένα από τα πιο σημαντικά είναι η enzalutamide (Xtandi), ένας αντιανδρογόνος παράγοντας νέας γενιάς που χορηγείται από το στόμα και έχει αποδείξει υψηλή αποτελεσματικότητα στον καρκίνο του προστάτη που έχει γίνει ανθεκτικός στην παραδοσιακή ορμονοθεραπεία.
Πώς Λειτουργεί η Enzalutamide;
Η enzalutamide δρα απευθείας στον υποδοχέα των ανδρογόνων (androgen receptor) που βρίσκεται μέσα στα καρκινικά κύτταρα του προστάτη. Σε αντίθεση με τους παλαιότερους αντιανδρογόνους, η enzalutamide λειτουργεί ως καθαρός ανταγωνιστής και έχει τριπλή δράση:
- Εμποδίζει τη σύνδεση του τεστοστερόνης με τον υποδοχέα.
- Μειώνει τη μετακίνηση του συμπλέγματος υποδοχέα-τεστοστερόνης μέσα στον πυρήνα του κυττάρου.
- Εμποδίζει την πρόσδεση του υποδοχέα στο DNA, αναστέλλοντας έτσι την έκφραση γονιδίων που προάγουν την ανάπτυξη του όγκου.
Γιατί ο Καρκίνος του Προστάτη Γίνεται «Ορμονο-Ανθεκτικός»;
Μετά από 2–3 χρόνια θεραπείας στέρησης ανδρογόνων, πολλοί ασθενείς εμφανίζουν αύξηση του PSA και κλινική εξέλιξη της νόσου, παρόλο που τα επίπεδα τεστοστερόνης παραμένουν πολύ χαμηλά. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται καρκίνος του προστάτη ανθεκτικός στην κάστραση (Castration-Resistant Prostate Cancer – CRPC).
Ο κύριος μηχανισμός είναι η υπερέκφραση (overexpression) του υποδοχέα ανδρογόνων από τα καρκινικά κύτταρα, γεγονός που τους επιτρέπει να αναπτύσσονται ακόμα και με ελάχιστες ποσότητες ανδρογόνων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κύτταρα αρχίζουν να παράγουν μόνα τους τεστοστερόνη.
Πότε Χρησιμοποιείται η Enzalutamide;
Η enzalutamide είναι φάρμακο δεύτερης γραμμής. Χρησιμοποιείται σε δύο κύριες καταστάσεις:
- Μετά από χημειοθεραπεία: Σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο που έχει προχωρήσει μετά από docetaxel (μελέτη AFFIRM – 2012). Η enzalutamide βελτίωσε σημαντικά τη συνολική επιβίωση (18,4 vs 13,6 μήνες).
- Πριν από χημειοθεραπεία: Σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο ανθεκτικό στην ορμονοθεραπεία αλλά ακόμα ασυμπτωματικούς ή ελαφρώς συμπτωματικούς (μελέτη PREVAIL – 2014). Σε αυτή την περίπτωση, η enzalutamide καθυστερεί την έναρξη της χημειοθεραπείας.
Παρενέργειες
Η enzalutamide χορηγείται από το στόμα σε δόση 160 mg μία φορά την ημέρα και γενικά είναι πολύ καλά ανεκτή. Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι:
- Κόπωση
- Εξάψεις
- Πονοκέφαλος
- Μυοσκελετικοί πόνοι
- Διάρροια
Σπάνια μπορεί να προκαλέσει επιληπτικές κρίσεις, ιδιαίτερα σε ασθενείς με ιστορικό επιληψίας ή μεταστάσεις στον εγκέφαλο. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή.
Συμπέρασμα
Η enzalutamide (Xtandi) αποτελεί μια σημαντική θεραπευτική εξέλιξη στον καρκίνο του προστάτη ανθεκτικό στην κάστραση. Προσφέρει καλή αποτελεσματικότητα, εύκολη χορήγηση από το στόμα και πολύ καλή ποιότητα ζωής για τους ασθενείς. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο μετά όσο και πριν από τη χημειοθεραπεία, δίνοντας στους ουρολόγους και ογκολόγους ένα ισχυρό όπλο για την αντιμετώπιση προχωρημένης νόσου.
